ئەم توێژینەوەیە کە لە داهاتوودا بڵاودەکرێتەوە، لێکۆڵینەوە لە پەیوەندی نێوان داگیرکاری، پێداویستییەکانی مرۆڤ و پێویستیی حەتمی سەربەخۆیی لە کوردستان دەکات. بۆ زیاتر لە سەدەیەک، خەڵکی کورد لەژێر باڵادەستیی چوار دەوڵەتدا ژیاوە، دۆخێک کە بووەتە هۆی بێبەشکردنی پێکهاتەیی لە پێداویستییە بنەڕەتییەکانی مرۆڤ لە هەموو ئاستەکاندا — لە ئاسایش و بژێوییەوە بۆ ئازادی، شکۆمەندی و خۆ بەدیهێنان.
لە وێستگە مێژووییە جیاوازەکاندا، دەوڵەتە داگیرکەرەکان و هەندێک لە نوخبە سیاسییەکان، بەتایبەتی کاتێک رووبەڕووی مەترسیی سەربەخۆیی و ئەگەری هەڵوەشانەوەی یەکپارچەیی خاک بوونەتەوە، مۆدێلەکانی وەک ئۆتۆنۆمی یان فیدراڵیزمیان وەک جێگرەوەی سەربەخۆیی خستووەتە روو. بەڵام، ئەم چوارچێوە وابەستە و کۆنترۆڵکراوانە لە دەرەوە، سەلماندوویانە کە توانای رێگریکردنیان نییە لە بەرهەمهێنانەوەی سەرکوتکاری، وابەستەیی و دواکەوتوویی. لەم روانگەیەوە، سەربەخۆیی تەنها بژاردەیەکی سیاسی نییە، بەڵکو پێویستییەکی مرۆیی، فەلسەفی و بوونگەراییە — کە زەمینە بۆ دادپەروەری، ئازادی، شکۆی مرۆڤ و گەشەپێدانی بەردەوام دەڕەخسێنێت.
بە پشت بەستن بە هەردوو تیۆریی کلاسیک و مۆدێرنی پێداویستییەکانی مرۆڤ، ئەم توێژینەوەیە چوارچێوەیەکی فرە-پسپۆڕی گەڵاڵە دەکات کە لە رێگەیەوە دەتوانرێت پەیوەندییەکانی نێوان دەروونناسیی تاک، پێکهاتە کۆمەڵایەتییەکان، پەیوەندییە سیاسییەکان و بنەما فەلسەفییەکانی سەربەخۆیی روون بکرێنەوە. گرنگی ئەم توێژینەوەیە تەنها لە باسکردنی پرسیاری بنەڕەتیی پەیوەندی نێوان داگیرکاری و پێداویستییەکانی مرۆڤدا نییە، بەڵکو لە پێناسەکردنەوەی سەربەخۆییە وەک تاکە چوارچێوەیەک کە توانای دابینکردنی گشتگیرانەی ئەو پێداویستییانەی هەبێت. هەروەها، دەرئەنجامەکان بەشداری دەکەن لە گفتوگۆ تیۆرییە فراوانەکان سەبارەت بە مافی چارەی خۆنووسین و پێگەی نەتەوە بێدەوڵەتەکان لەناو سیستەمی نێودەوڵەتیدا.
